NANI KWENDA 'ICU' HARAKA WAKATI MSHIPA WA UCHUMI WA DUNIA UKO HATARINI?

 .Bei ya mafuta yaanza kupaa, Mlango wa Hormuz uwanja wa vita Na Mwandishi Wetu, BSKY Media Bei ya mafuta ghafi duniani imepanda kwa kasi ya...

 .Bei ya mafuta yaanza kupaa, Mlango wa Hormuz uwanja wa vita

Na Mwandishi Wetu, BSKY Media

Bei ya mafuta ghafi duniani imepanda kwa kasi ya zaidi ya asilimia 10 ndani ya muda mfupi, huku pipa la Brent likifikia dola 78.72, ikiashiria kuanza kwa kipindi kigumu cha mdororo wa uchumi wa kimataifa kufuatia kufungwa kwa Mlango wa Bahari wa Hormuz. 

Mshtuko huu wa bei umekuja baada ya mshipa huo mkuu wa nishati kugeuka kuwa uwanja wa mapambano ya kijeshi, ambapo mashambulizi ya makombora dhidi ya meli za mafuta za Marekani na Uingereza yamesababisha safari za meli za kimataifa kusimama kwa hofu. 

Umuhimu wa Mlango wa Hormuz unatokana na ukweli kwamba eneo hilo ndilo njia pekee ya kutokea kwa nchi tajiri za mafuta kama Saudi Arabia, Iraq na Kuwait, ambazo husafirisha zaidi ya mapipa milioni 21 kila siku—kiasi ambacho ni takriban robo ya matumizi yote ya dunia.

Kufungwa kwa eneo hili lenye mkakati mkubwa, ambalo katika sehemu yake nyembamba lina upana wa kilomita tatu tu, ni sawa na kuziba mshipa mkuu wa damu wa uchumi wa dunia. 

Wachambuzi wa nishati wanaonya kuwa ikiwa mzozo huu utachukua muda mrefu, bei ya mafuta inaweza kuruka hadi dola 150 au hata 200 kwa pipa, hali itakayosababisha mfumuko wa bei wa bidhaa kuanzia chakula hadi usafiri. 

Tayari kampuni kubwa ya usafirishaji ya Maersk imetangaza kuanza kuzungusha meli zake kupitia Cape of Good Hope badala ya kutumia Mfereji wa Suez, hatua inayoongeza gharama za uendeshaji na kuchelewesha mizigo duniani kote.

Mizizi ya mivutano hii inatajwa kuchochewa na mfululizo wa mashambulizi ya anga kati ya Iran na Israel, yaliyofikia kilele kufuatia kuuawa kwa Kiongozi Mkuu wa Iran, Ayatollah Ali Khamenei, katika shambulio la pamoja la Marekani na Israel. 

Katika kile kinachotafsiriwa kama kujihami dhidi ya "uchokozi wa nje," Iran imetumia karata yake ya Mlango wa Hormuz kupitia kauli mbiu ya "Usalama kwa Wote au Hakuna Usalama." Tehran inaona uwepo wa meli za kivita za Magharibi katika maji yake kama uchochezi wa wazi na jaribio la kuizingira nchi hiyo kijeshi kupitia kambi zilizopo katika nchi jirani za Qatar, Bahrain na UAE.

Kwa mtazamo wa Tehran, hatua zao baharini ni "Haki ya Kulipiza Kisasi" dhidi ya mauaji ya viongozi wao na kile wanachokiita "vita vya kiuchumi" vinavyoendeshwa na Marekani kupitia vikwazo. Iran inahoji uhalali wa dunia kuona ni kosa kufungwa kwa Mlango wa Hormuz wakati ni sawa kwa Marekani kuifungia Iran mfumo wa kifedha na kuzuia isiuze mafuta yake. 

Hata hivyo, vyombo vingi vya habari vya Magharibi vimekuwa vikichora picha ya Iran kama mchokozi pekee, jambo linaloficha ukweli wa mfululizo wa matukio ambapo kila upande umekuwa ukichochea mwenzake kwa miaka mingi.

Licha ya juhudi za OPEC+ kuongeza uzalishaji kwa mapipa 206,000 kwa siku ili kutoa afueni, athari za mzozo huu, kwa mataifa ya dunia ya tatu, ikiwemo Tanzania, ni kubwa na za moja kwa moja. 

Kwa nchi zinazotegemea mafuta ya kuingiza kutoka nje kwa ajili ya magari na kuzalisha umeme, kupanda huku kwa gharama za nishati kutaathiri kila nyanja ya maisha ya mwananchi wa kawaida. 

Bila kujali nani yuko sahihi katika medani hii ya diplomasia, ukweli unabaki kuwa mataifa makubwa yanapopigana kutafuta ushindi wa kijiografia, nchi maskini ndizo zinazolipa gharama kubwa zaidi ya maumivu ya kiuchumi.