TRILIONI 62.334: BAJETI YA HISTORIA NA MTANANGE WA DIRA YA 2050

  Na Mwandishi Wetu, BSKY Media Serikali imeweka bayana dhamira yake ya kupanua wigo wa uchumi kwa kupendekeza kukusanya na kutumia kias...

 

Na Mwandishi Wetu, BSKY Media

Serikali imeweka bayana dhamira yake ya kupanua wigo wa uchumi kwa kupendekeza kukusanya na kutumia kiasi cha Shilingi trilioni 62.334 kwa mwaka wa fedha 2026/27.

Ongezeko hilo la asilimia 10.3 ikilinganishwa na bajeti ya sasa, linaashiria hatua kubwa ya kijasiri katika kipindi ambacho Tanzania inajiandaa kuanza safari mpya ya robo karne kupitia Dira ya Taifa ya Maendeleo 2050 inayotarajiwa kuanza kutekelezwa rasmi Julai mwaka huu.

Uwasilishaji wa mapendekezo hayo yaliyofanywa na Waziri wa Fedha, Mhe. Balozi Khamis Mussa Omar mbele ya Kamati ya Bunge Zima, unatoa taswira ya nchi inayopambana kukamilisha miradi yake mikubwa ya kimkakati huku ikihimili shinikizo la madeni ya nje na mahitaji ya kijamii.

Ongezeko hili la bajeti si tu namba kwenye karatasi, bali ni tafsiri ya mahitaji makubwa ya fedha yanayohitajika kuendesha Reli ya Kisasa (SGR), Bwawa la Umeme la Mwalimu Nyerere, na ujenzi wa miundombinu ya barabara na madaraja yanayounganisha nchi na majirani zake.

Hata hivyo, uchambuzi wa mapendekezo haya unaonyesha kuwepo kwa changamoto za kimfumo ambazo Serikali inapaswa kuzivuka.

Kati ya trilioni hizo 62, sehemu kubwa inatarajiwa kuelekezwa kwenye matumizi ya kawaida, ikiwemo mishahara ya watumishi na kulipia Deni la Taifa ambalo limekuwa likiongezeka kutokana na uwekezaji mkubwa wa miundombinu.

Hii inamaanisha kuwa, ili miradi ya maendeleo isikwame, Serikali italazimika kuwa na ubunifu wa hali ya juu katika kukusanya mapato ya ndani bila kuathiri mzunguko wa fedha kwa mwananchi mmoja mmoja.

Moja ya maeneo yanayotazamwa kwa jicho la karibu ni kuanza kwa utekelezaji wa Dira ya 2050 mwezi Julai 2026. Bajeti hii mpya inapaswa kuwa "injini" itakayowasha mchakato huo, ikielekeza nguvu kwenye uchumi wa kidijitali, viwanda, na elimu ya ujuzi.

Changamoto kubwa inabaki kuwa ni namna ya kuhakikisha miradi ya kimkakati kama SGR inaanza kujiendesha kibiashara na kuchangia kwenye mfuko mkuu wa Serikali, badala ya kuendelea kutegemea ruzuku, ili kupunguza mzigo wa bajeti katika miaka ijayo.

Aidha, hali ya uchumi wa dunia, ikiwemo kuyumba kwa sarafu na mfumuko wa bei za bidhaa za viwandani, inaweza kuwa kikwazo katika utekelezaji wa bajeti hii ya kihistoria.

Ikiwa thamani ya Shilingi itaendelea kupata shinikizo kutoka kwa Dola, gharama za vifaa vya ujenzi na uendeshaji wa miradi ya kimkakati huenda zikaongezeka na kusababisha mahitaji ya fedha kuwa makubwa zaidi ya yale yaliyopendekezwa na Serikali sasa.

Kwa ufupi, mapendekezo ya bajeti ya Shilingi trilioni 62.334 ni kielelezo cha uthubutu wa Serikali ya Awamu ya Sita katika kuivusha Tanzania kuelekea uchumi wa kati wa juu.

Ni bajeti inayotaka kuponya majeraha ya miradi ya zamani huku ikipanda mbegu za Dira ya 2050. Mafanikio yake yatategemea zaidi ufanisi wa mamlaka za mapato, utulivu wa kisiasa nchini, na ushirikiano wa wadau wa maendeleo katika kuhakikisha kila senti inakwenda kwenye eneo lililokusudiwa kwa ajili ya utu na maendeleo ya Mtanzania.

MWELEKEO WA UKUAJI WA BAJETI YA TANZANIA (2022 - 2027)

Mwaka wa Fedha	Kiwango cha Bajeti (Sh. Trilioni)	Ongezeko (%)	Lengo Kuu la Mwaka
2022/23	41.48	-	Ahueni ya Uviko-19 na Miundombinu.
2023/24	44.39	7.0%	Umeme wa JNHPP na SGR awamu za awali.
2024/25	49.35	11.2%	Maandalizi ya Uchaguzi na Miradi ya Kimkakati.
2025/26	56.50 (Kadirio)	14.5%	Ukamilishaji wa SGR na Huduma za Jamii.
2026/27	62.334 (Pendekezo)	10.3%	Kuzindua Dira 2050 na Uendeshaji wa SGR.

---

Uchambuzi wa Kasi Hii kwa Msomaji wa Lukwangule Blog:

1. Kasi ya Ajabu ya Ukuaji:

Ndani ya miaka mitano pekee, bajeti ya Tanzania imekua kutoka Trilioni 41 hadi Trilioni 62. Hili ni ongezeko la zaidi ya Trilioni 20 (takriban 50% ya ukuaji). Hii inaonyesha kuwa serikali imeweka "gear" kubwa katika matumizi ya maendeleo na huduma za jamii ili kuendana na ongezeko la watu na mahitaji ya kisasa.

2. Kwanini Ongezeko la 10.3% Mwaka Huu?

Licha ya kuwa bajeti imekua, kasi ya ongezeko imepungua kidogo (kutoka 14.5% hadi 10.3%). Hii ni ishara ya Uvumilivu wa Kifedha (Fiscal Discipline).

Serikali inajaribu kuongeza bajeti huku ikichunga Deni la Taifa lisiwe mzigo usiobebeka, ikizingatia kuwa miradi mingi sasa inatakiwa kuanza kuzalisha fedha yenyewe (Self-sustaining).

3. Shughuli za Kimkakati vs Dira 2050:

Mwaka wa fedha 2026/27 utakuwa ni wa majaribio makuu. Ni mwaka ambao SGR inatakiwa kuwa na ratiba kamili ya safari za kibiashara nchi nzima na Bwawa la Nyerere kutoa umeme wa uhakika viwandani. Hapo ndipo "Utu" wa bajeti hii utakapoonekana—ikiwa itapunguza gharama za maisha kwa Mtanzania wa kawaida.

4. Changamoto kwa Mdau wa Habari (Bloggers):

Kwa bloggers kama mimi ongezeko hili la bajeti ni fursa ya kudai maboresho ya miundombinu ya intaneti vijijini ili kusaidia utekelezaji wa Dira 2050 inayolenga uchumi wa kidijitali. Trilioni 62 hizi zinapaswa kugusa pia uchumi wa habari na ubunifu.